Một hôm tôi đi chơi về, trời chiều tối nhìn trước cổng nhà có vài thằng bé hàng xóm đang nhón chân nhìn vào cổng nhà tôi. Tôi cũng hồi hộp lắm, chuyện gì xẩy ra đây? Hay lại là bà cháu thằng Minh bị ăn đòn? Vội vã mở cổng nhà... Nhìn vào, trời! Có thật hay không?! Ba mẹ tôi... Hai người ở đâu mà tậu về cái bàn đá banh bàn mới tinh, hai ông bà mỗi người một bên đang đá say mê, hèn gì lũ con nít hàng xóm cứ đu người lên cổng nhà mà ngó! Sau đó có sự tham gia của tôi và các em, chơi thì cũng vui lắm nhưng cũng mau chán, tụi tôi cứ thắc mắc không biết ba mẹ mua cái đồ chơi đó làm chi?! Bảo đảm lúc đó tụi tôi lúc nào cũng lo chuyện vượt biên không có thì giờ để chơi đá banh bàn với ba mẹ. Hỏi thì ba mẹ chỉ mỉm cười nói "Cứ chơi đi tụi con, chia phe chơi cho vui!" Tụi tôi cũng có lúc hứng lên chia phe đá banh vui lắm.

Một tuần sau, ba mẹ gọi chúng tôi lại hỏi "Tụi con có thích trò chơi nầy không?" Tụi tôi nhìn nhau đồng thanh trả lời "Dạ không!" nhưng chúng tôi biết chắc chắn ba me gọi lại là có lý do nên tụi tôi im lặng chờ sự giải thích của ba mẹ. Mẹ nói "Ba mẹ mua cho bà Nội thằng Minh để trước nhà cho bà kiếm thêm tiền mà sinh sống và để gia đình chúng mình không còn nặng gánh lo cho bà và Minh nữa!!" Thế là nguyên đám chúng tôi thở phào nhẹ nhõm, thế là xong - khi ba mẹ để cái bàn cho bà, con nít bu lại chơi, bà có đồng ra vào, sẽ tự mua được mắm muối rau rác cho mình, thỉnh thoảng ba mẹ chỉ xúc gạo cho bà, thằng Minh vẫn được hai đứa em tôi săn sóc tới ngày chị em tôi vượt biên.

Năm 1992 lần đầu tiên tôi trở về nhà sau 10 năm xa cách. Mọi sự đều thay đổi. Bà Tư đã mất, căn nhà nhỏ đó tôi cũng không còn để ý ai ở. Một hôm trước ngày tôi trở về Ottawa, đang ngồi phía trước nhà chơi với các cháu thì tôi thấy có một người đàn ông cứ thập thò trước cửa nhà. Tôi nhờ các cháu ra xem ai mà cứ đứng lấp ló như vậy?! Các cháu dắt vào cho tôi một người mà tôi không nhận ra, hắn phải tự giới thiệu "Dạ, em chào chị Bảy, em là thằng Minh nè!" Tôi nhìn nó, hoàn toàn không nhận ra! Một người đàn ông nhỏ con, da mặt nhăn nheo như ông già, răng đen thui, cái còn cái mất, nước da xám xì! Tôi nói "A, chào Minh, Trời! Sao em ra nông nổi này!? Em làm gì, đời sống ra sao? Sao nhìn em giống thằng ghiền quá!" Tôi nói một hơi không suy nghĩ, phải chăng vì tôi quá bất ngờ!! Minh đứng ngượng ngùng hỏi thăm, chị Thuỷ, chị Phượng rồi cáo từ ra về, tôi cứ đứng ngó theo, không biết mình phải nói gì, làm gì? Phải chăng đời sống lam lũ đã tạo ra con người như thế, hay họ thật sự không biết nhân thức, nên không tiến bộ, không lối thoát!? Và họ cứ phải loay hoay trong cái vòng lẩn quẩn đó mãi sao?! Tôi cứ suy nghĩ và bứt rứt, lẫn hối hận những lời nói của mình. Tôi đã làm đau lòng một người không may mắn!!! Đáng lẽ lúc đó tôi phải hỏi thăm thêm, rồi biết đâu tôi đã có thể giúp gì được cho Minh-như người ta nói, một cái cần câu, giống như ba má tôi năm xưa đã làm khi mua cái bàn banh bàn cho hai bà cháu? Lúc đó tôi cũng còn cực lắm, chứ chưa được thảnh thơi như bây giờ… Nhưng tôi biết, có khi những sự giúp đỡ tới đúng lúc và đúng cách có thể làm thay đổi một cuộc đời.

Hình ảnh của thằng Minh mà tôi nhớ mãi suốt cuộc đời đó là một thằng bé, lúc mẹ vừa mới mất, nó còn kháu khỉnh lắm, cặp mắt tròn xoe, mình mẩy lem luốc. Mỗi lần thấy bà bán ve chai sắp đi ngang qua, nó vội vàng chạy vào nhà cầm chai nước tương, hai tay cố gắng xịt hết nước tương xuống đất, nó làm thật lẹ! Thằng bé chỉ cần có cái chai không, để bán lấy tiền mua kẹo, nó đâu biết được chai xì dầu đó nuôi bà cháu nó được bao lâu, nó chỉ muốn viên kẹo?!!

Ôi! Cuộc đời… Viên kẹo và thằng Minh!!!

Bích Li Đông (Nhung Nguyen) 2013