Khổ qua tạp luận

Vừa rồi có người bạn ox rủ tới nhà chơi bữa tối, có nhiều người khác nữa-mỗi người góp một món, gọi là chung vui. Sau khi hỏi thăm thực đơn của mọi người, thấy toàn là thịt mà lại thiếu thực vật, nên mình quyết định làm gỏi. Gỏi khổ qua trộn tôm-dù chưa bao giờ làm, hay ăn, hay nghe nói, nhưng chỉ nghĩ tới đã thấy… ngon (suy... miệng ta ra miệng người mừ!) Sẵn trong tủ lạnh có mấy trái khổ qua mua từ hơn một tuần rồi, bèn lấy ra “làm nháp”. Điếc không sợ súng, nhưng cũng nhớ câu “vuốt mặt phải nể mũi”-mấy anh chị em trong chỗ làm của OX nhiều người nấu ăn giỏi lắm (xin nhấn mạnh, “mấy anh chị em” nghe! Tức là không phân biệt nam, phụ, lão, ấu…), cho nên phải làm nháp.

Mấy trái khổ qua mua sẵn đó hơi nhỏ, màu xanh đậm, lúc bổ ra để móc ruột thì hơi cứng tay-mình nghĩ là chúng… giống mình-tức là không còn trẻ nữa! Vậy nên bào xong rồi phải xóc muối và đường, để trong cái rổ có hứng bên dưới cho nước đắng chảy bớt. Trong khi đó thì tôm tươi lột vỏ, bỏ đầu, rút chỉ lưng, ướp muối + đầu hành +tiêu chừng 20’ rồi trụng nước sôi, vớt ra để ráo và nguội thì xẻ dọc làm hai. (làm vậy không phải… chỉ là để cho nó nhiều đâu nghe, mà là để cho nó thấm nữa đó). Hơn tiếng dồng hồ sau mới lấy khổ qua, bóp cho thiệt ráo, rồi xóc tơi ra trộn với tỏi tươi bằm nhuyễn và tiêu.

Và cũng vì “nể mũi”, nên gia tài chỉ có 5 trái nhỏ mà cũng ráng chia ra hai đĩa-trộn theo hai kiểu. KIểu VN thì trộn với dấm kiệu và củ kiệu xắt mỏng +nước mắm chua ngọt+rắc mè rang. KIểu Mỹ thì trộn với mayonnaise và rắc hạt hướng dương. Nêm nếm lại cho vừa ăn. Nói hổng phải “tự sướng” chứ mình thấy kiểu nào cũng vừa đẹp vừa ngon “hết xảy”! Đẹp là ở cái màu-hai màu xanh thiên lý (hay xanh lá mạ, xanh cốm) của khổ qua đi với màu hồng của tôm và điểm xuyết bằng những đốm đỏ của ớt, đốm nâu của hạt mè hay hạt hướng dương; trong cái dĩa “kiểu Mỹ” còn có thêm những vệt trắng kem của mayonnaise… Còn ngon là ở chỗ, nó không hề đắng chút nào như lúc đầu mình sợ, mà ngọt và thơm lắm! Cái thơm ngọt của rau trái tươi sống… Thế là yên tâm chờ đến ngày “trảy hội”.

Người ta rủ 4g chiều, mà tới 12g30 mình mới xong “việc báo”. Xách xe chạy ra chợ (tại vì muốn khổ qua phải tươi, nên không mua trước, hơn nữa ỷ y khổ qua mùa này đâu có hiếm). Ra tới cái chợ Hàn quốc gần nhà, mới… đứng như trời trồng: quầy khổ qua của họ chỉ còn mấy trái héo queo héo quắt, “mụn nhọt” tùm lum! May sao gặp được em trai Mễ siêng năng tốt bụng, bỏ công việc mà ẻm đang làm để vô kho lấy ra một thùng đầy những trái xanh mơn mởn, to bằng cả bắp tay (của mình!). Về nhà, cứ bổn cũ mà làm. Lúc bổ khổ qua móc hột để bào, trong lòng cứ mừng khấp khởi vì nó mềm, dễ bổ, dễ bào lắm. Thì đồ tươi trong kho mới lấy ra mà! Đến gần 3g mới xong (nghe là biết tay nghề của mình ra sao rồi hén!). Rồi nếm. Ôi nhưng mà,… đắng, dù mình có không nhắm mắt thì vẫn cứ thấy một chân trời… đắng ngắt! Đường, giấm… được huy động để làm “lực lượng cứu hộ”. Không, hai cái mâm khổ qua trộn theo hai kiểu vẫn cứ “just the way they are”! Điện thoại réo, hỏi “Tới đâu rồi? Có bị đi lạc không?”. Không có "lực lượng yểm trọ thay thế", mình đành mặt méo mặt dài tha hai cái mâm đó đến nhà người ta. Đến nơi cuộc vui đã bắt đầu từ hồi nào rồi.

Mòn gỏi thường là món khai vị, nay được đem ra sau nhiều món khác. Không còn biết nói gì khác ngoài, “Chết chu, món khai vị giờ mới xuất hiện! H xin lỗi mọi người nghe!” Mấy chị thì người gắp người không-chắc tại vì đã lửng bụng (phụ nữ thường không gắp sau khi trong bụng đã có cái gì đó lót dạ -cũng là suy bụng ta ra bụng người nữa thôi!). Không ai nói gì. Mấy ông đã mặt đỏ mặt xám, thấy hai dĩa gỏi thì ồ lên, “Ô cái này nhậu bắt lắm à nghe!”. Và xúm vô gắp. Một anh nói, “cái này thiếu cay-lần tới chị cho cay thêm chút nữa…” (chuyện nhỏ, mình chạy xuống lấy ớt tươi để bên rìa dĩa!).

Hai ba người khác gắp… nhiều hơn một lần. Không ai than phiền chuyện đắng. Một chị trả lời mình, “Thì khổ qua thì phải đắng chứ sao!” Túm lại cho những dông dài nãy giờ là, có ai biết bí quyết lựa khổ qua thì cho mình được thụ giáo: tại sao trong đợt đầu "làm nháp", khổ qua “không còn trẻ nữa” vì mua về để lâu, trái nhỏ, bổ và bào nghe cứng tay… thì lại không đắng như đợt khổ qua mua sau, mới từ trong kho ra, trái non mơn mởn, bổ và bào ngọt sớt? Thực sự thì lựa khổ qua như thế nào? Lựa khổ qua để nấu có khác với khổ qua để xào, và để làm gỏi (ăn sống) hay không? (Cái này nói nhỏ nhau nghe thôi: Bà nội mình “bắc kỳ” bảo thủ-hồi bà còn sống chớ hề dám có một trái khổ qua, cà tím, hay con ba khía… trong nhà! Có lần bà chị đi chợ mua về mà bà nội… liệng hết vô thùng rác, không cho nấu, chứ nói gì tới ăn thử!

Mãi tới năm thứ nhất đại học, khi đi thực tập, mình ngồi trước dĩa khổ qua xào trứng, tò mò gắp vì thấy nó… đẹp (yêu cái màu cốm, mà chớ hề dám mặc vì nước da “mặn mà”), gắp xong rồi… gắp tiếp, vừa gắp vừa… nức nở, “chùi ui, khổ qua xào trứng ngon dzầy mà hồi nào giờ hổng biết ăn, thiệt uổng đời tui wa!!!” Và cái sự “mù khổ qua” này là một trong những thứ “mù” dài dằng dặc của mình đó…) NTTH 6/5-C1 XN comments: PhuongVo: Khổ qua bào lát mỏng, rửa vài nước cho bớt đắng, thịt gà xé sợi, tôm nhỏ (ăn mới ngọt thịt), lột vỏ sạch, (tất cả đều luộc chin hết), làm chén giấm, đường, tiêu, muối, hành tây xắt lát mỏng, dầu mè! Rau răm và rau quế xăt nhỏ ra, tất cả trộn vào nhau, xúc ra dĩa rắc đậu phộng giã nhuyễn và hành phi thơm lên mặt gỏi và mời mọi người dùng!!!!

TAnh: TH, nếu trái nhỏ và ốm thì trái non, ít đắng. Nếu trái bự và to thì trái già hơn, ben trong càng đỏ camg đắng. T chưa ăn khổ qua gỏi, nghe cũng hấp dẫn. Nếu nấu hay xào khổ qua mà không muốn đắng thì luộc sơ qua. Học của người chị nhưng chưa thực hành vì lươi huyền đó mà...T bỏ hết vô nồi! Mê khổ qua trứng và nhồi tofu/ mushroom/tôm....

Phuong Vo: Trái khổ qua ăn và giải nhiệt cơ thẻ, em bé bị rôm sảy vào mùa hè thì lấy khổ qua nấu nước tắm cho em rất tốt! Ở VN trái khổ qua gai lớn là không đắng,, còn gai nhỏ thì đắng dữ lắm. Đó là ở VN còn ở nước bạn thì mình không biết...

LyCo: Chèn ơi, thấy bà con bàn tán xôn xao chuyện khổ qua làm gái tui cũng phải xia dzô...Gi chứ cái món khổ quá này ở nhà LC trên dưới ai cũng thích. Nhất là Balu ăn khổ qua nhồi thịt trừ cơm luôn. Trái khổ quả gai càng nhỏ thì càng đắng, lại càng ngon, càng bổ, càng mát! (thuốc đắng giã tật mà lị!) Có ai biết ăn bún mắm không? Rổ rau trộn thêm ít khổ qua đắng bào mỏng nữa thì hết xẩy! Tết làm dưa món, cho thêm khổ quá phơi khô ăn với bánh chưng bánh tét thì hết !